در باره تسهیل شکل‌گیری گروه محلی تا کنون صدها کارگاه داشته‌ام، در شهرهای مختلف و برای گروه‌های هدف متفاوت. تصور می‌کنم که مطالب مکتوب بسیاری هم در این خصوص موجود است. با این وجود این مبحث همچنان محور جدی است، به‌ویژه اینکه وقتی هفته پیش برای ارزشیابی مجموعه فعالیت‌های اجتماع‌محور یکی از نهادهای توسعه‌ای به یکی از شهرهای جنوب رفته بودم، متوجه شدم یکی از دوستان تسهیلگر ظرف فقط چهل و پنج دقیقه - چنان که خودش گفته است - گروه تشکیل می‌دهد و البته دوستانی که همراهی‌اش می‌کردند نیز تصدیق کردند و گفتند

ادامه مطلب

همکار تسهیلگرم با ناراحتی از آخرین سفرش به روستا تعریف می‌کرد. پنج بار به جمعشان رفته بود، وقت گذاشته بود، جلسات متعددی برگزار کرده بود، اما هنوز در اتمام مسیر، دیواری نامرئی بین خود و اهالی حس می‌کرد. می‌گفت در انتهای آخرین جلسه، چند نفر از اعضای گروه محلی گوشه‌ای ایستاده بودند و آرام با هم صحبت می‌کردند و او این کار را نشانه بی اعتمادی و غریبه بودن خودش می‌دانست. حس می‌کرد تمام تلاشش برای جلب اعتماد مردم به بن‌بست خورده است.به او گفتم شاید انتظارش از اعتماد، بیش از حد است. در دنیای واقعی، مخصو

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطچگونه یک جلسه مؤثر برگزار کنیم ؟این پرسشی که چند بار از من پرسیده شده است و البته بارها دیده ام که چگونه یک جلسه به شکل مؤثری پیش نمی رود. نکته نخست این است که پیش از جلسه به فکر برگزاری یک جلسه مؤثر باشید. البته می شود در حین جلسه، تلاش کرد که جلسه مؤثرتر شود اما واقع این است که باید پیش از جلسه به آن بیاندیشیم. نکته دوم و شاید مهم ترین پرسش این است که بپرسیم چرا این جلسه برگزار

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطدر باره تجربه زیسته چند سال پیش، یکی از دوستان از من خواست که «تجربه زیسته» خودم را در باره دورانی که در روستاهای جنگلی در استان های مازندران و گیلان و گلستان بودم ارائه کنم. رک و صریح بگویم، اولین باری بود که این ترکیب یعنی «تجربه زیسته» را می شنیدم. از او پرسیدم که «تجربه زیسته» مگر فرقی با «تجربه» دارد؟ و او تنها توضیحی که در آن هنگام به من داد، این بود که این تجربه مستقیم توس

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطاخلاق حرفه ای تسهیلگران یادم است یک بار یکی از کسانی که در جلسات محلی در یکی از محلات شهر تهران شرکت کرده بود، با یکی از تسهیلگران کارش به مجادله کشید. من تا آمدم که فضا را برای یک گفتگوی سالم آماده کنم، دیدم که آن فرد خیلی زیبا، به تسهیلگرمان گفت: حداقل آدم باش! به هر حال حق با شهروندی بود که در جلسه حضور داشت و آن ماجرا به خوبی و خوشی خاتمه یافت اما یک درس بزرگ داشت که جایی در

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطدرس آموخته  برای مستند سازی پروژه های اجتماعییکی از دوستان خوبم به نام رامین محمدی زره ناسی متن زیر را برایم فرستاده است که به نظرم جای دارد در این جا منتشر شود:در یکی از پروژه‌های مشارکتی با محوریت تالاب، پیشنهادی مطرح کردم مبنی بر اینکه درس‌آموخته‌ها، روایت‌های روستا و تالاب، همراه با تجربه‌ها و اخبار مرتبط، توسط دوستان، همکاران پروژه و سایر علاقه‌مندان در دو وب‌سایت منتشر شود؛

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطنگاهی به نسل های ارزشیابی'>ارزشیابی با تأکید بر ارزشیابی مشارکتی تواناسازبگذارید که نگاهی به نسل‌های مختلف ارزشیابی داشته باشیم. با توجه به کارگاهی که اخیراً در خصوص ارزشیابی مشارکتی در سپیدان (آبان 1404) برای تسهیلگران داشتم به نظرم آمد اطلاع از نسل‌های ارزشیابی به ارزشیابان و به ویژه تسهیلگران کمک می‌کند تا بهتر فرایند ارزشیابی را متوجه شوند. اطلاع از آنها کمک می‌کند که رویکردی اصولی نسب

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطمشاهده به عنوان یادگیری: هنر دیدن نشانه‌هابیایید فرض کنیم در حال تسهیلگری فرایند توان‌افزایی در محله‌ای در شهر یا در منظومه روستایی هستید و شما به عنوان تسهیلگر لازم است که خودتان را برای تسهیل مجموعه‌ای از فعالیت‌های آماده‌سازی و گروهی مجهز کنید: یادتان باشد که حواس‌تان به «مشاهده کردن» باشد. تسهیلگر باید مشاهده‌ای عمیق و کل‌نگر داشته باشد، و در عین حال اعضای جامعه هدف را نیز به

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطبخشی از کتاب «تو» و «بیرون»یک‌بار جلسه‌ای با گروهی از زنان روستایی داشتم که با هم نان می‌پختند. از کارشان گلایه داشتند. می‌گفتند نان‌پزی آن‌قدر که در ابتدا تصور می‌کردند درآمد ندارد. البته در روستا مشتری داشتند و بسیاری از خانواده‌ها از نان‌هایشان خرید می‌کردند، اما درآمد به اندازه‌ای نبود که انتظارش را داشتند. اعضای گروه دوست داشتند فروش بیشتری داشته باشند.من هم به عنوان تسهیلگر

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطدر باره فیلم کافه «بلوط پیر» به کارگردانی کن لوچ برای چندمین بار، فیلم سینمایی «بلوط پیر» (به انگلیسی Old Oak) تماشا کردم که به کارگردانی کن لوچ Ken Loach تولید شده است. تمام ماجرای فیلم این است که در یک اجتماعی که بیشتر ساکنان در گذشته کارگران معدن بوده اند، پناهجویان اهل سوریه وارد می شوند و صاحب کافه بلوط پیر حسابی درگیر مسائلی می شود که به این پناهجویان مرتبط است. بدون اینکه

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطبرخی نکات در باره روش حل مسئله آزمون و خطا در تسهیلگری اجتماع‌محورآزمون و خطا (Trial and Error) یکی از ابتدایی‌ترین و در عین حال پرکاربردترین روش‌های حل مسئله است. در کارگاه های آموزش مسئله شناسی و حل مسئله، این یکی از روش هایی است که آموزش می دهم. در این روش، فرد یا گروه راه‌حل‌های مختلف را یکی‌یکی امتحان می‌کند، نتیجه را می‌سنجد، و در صورت ناموفق بودن، راه‌حل بعدی را آزمایش می‌

ادامه مطلب

تسهیلگری اجتماع محور (داشته محوری) نوشته هایی در باره تسهیلگری و رویکرد داشته محور در توسعه محلی به قلم سعید نوری نشاطچکامه‌ای در ستایش پرسشگری آگاهانه؛ چرا تسهیلگر نباید پاسخِ آماده بدهد؟رامین محمدی زره ناسی، از تسهیلگران فعال و خوب کشورمان متنی را برایم نوشته است که متوجه شدم ارزش دارد که در این وبلاگ منتشر کنم. متن ایشان را به همان صورت که برایم فرستاده برایتان می گذارم:چندی پیش، عمو سعید عزیزم نقد به‌جایی به من کرد. او می‌گفت: با دادن اطلاعاتِ لقمه‌شده و راه‌حل‌های آماده به دیگران، مسیر تفکر

ادامه مطلب

از من خواسته شده است که در باره پایش فعالیتهای تسهیلگری بنویسم. خود واژه به ما نشان میدهد که پایش یعنی پاییدن و البته پاییدن یک کار درست. اینکه کار درست را، درست انجام دهیم. این تعریفی است که من پیوسته در جریان آموزشها یا در جریان فعالیتهای خودم تکرار میکنم: «کار درست را، درست انجام دهیم.» برای اینکه کار درست را، درست انجام دهیم، باید پیوسته بپاییم. یعنی به کاری که انجام میدهیم، حواسمان باشد.گاهی از قبل، شاخصهایی را برای پایش تعریف کردهایم. این کار معمولا در اجرای پروژهها رخ میدهد. یعنی از قبل و بر مبنای پروژه، مشخص کردهایم با چه شاخصهایی تسهیلگری خود را در گروه یا اجتماعی محلی میپاییم. در این حالت، محدوده پایش تعریف شده و تمرکزمان بر این است که بر اساس همان شاخصها، کارها را بپاییم و احتمالا بر اساس آن شاخصها، گزارشی را آماده خواهیم کرد؛ اگر هم تغییری مورد نیاز باشد، همان موقع و یا بعدا مطابق با گزارش رخ میدهد.ممکن است تسهیلگران، در سازمانی مردم نهاد و یا در گروهی فعالیت کنند که آن گروه دارای شاخصهای کلیدی عملکرد یا شاخصهای کلیدی موفقیت است. یعنی در سازمان آنها، شاخصهایی تعریف شده است که برای آن سازمان اهمیت دارد. در این صورت لازم است در جریان فعالیت تسهیلگری هم، به این گروه از شاخصها دقت کرد. برای مثال، تعداد ساعت کار میدانی، یکی از شاخصهای کلیدی عملکرد است. در این صورت، لازم است این زمان حتما ثبت شود و ممکن است حتی افزایش ساعت کار میدانی مد نظر باشد که در نتیجه باید میزان افزایش حضور در میدان لحاظ شود. در مواردی دیگر، ممکن است میزان مشارکت محلی در برنامهریزی و اجرا دارای اهمیت باشد که در این صورت باید علاوه بر اندازهگیری میزان مشارکت، نوع مشارکت نیز

ادامه مطلب

یکی از ابزارهایی که در اختیار تسهیلگر است، پرسش است. با پرسش می توان باعث شد که تعامل مناسب و هدفمندی میان شرکت کنندگان ایجاد شود. اینکه چطور پرسش را طرح کنیم یا حتی پیش از پرسش، فضا را برای پرسش ها آماده کنیم، خارج از موضوع این پست است. در اینجا فقط می خواهیم به پرسش ها و پرسیدن اکتفا کنیم. بارش افکار با پرسش آغاز می شود، و اینکه چه پرسشی باید پرسیده شود، با فرایند کار تسهیلگری ارتباط دارد. به عبارتی بارش افکار بخشی از فرایند است و به این ترتیب پرسش هم مرتبط با همین فرایند خواهد بود. اما پرسیدن هنر است. لازم است که با پرسیدن به خوبی آشنا باشیم. - - این مطلب بزودی تکمیل می شود - -

ادامه مطلب

امروز وقتی که سخت مشغول کارگاه بودم، از واژه ای نام بردم که برای دوستان تازه بود و آن واژه «همیاد» بود. ببینید ساده بگویم «من وقتی یاد گرفته ام که به دیگری بگویم»، این یعنی اینکه درسی را که گرفته ام، به اشتراک بگذارم. درس زمانی درس است که آن را با همراهان، یا هم قطاران و یا هم تیمی ها به اشتراک بگذارم. این طور است که درس آموخته شکل می گیرد. با این نگاه، من یاد گرفته ام و این یادگیری را به دیگران می گویم شاید که آنان نیز یاد بگیرند. این گونه است که همیاد می شویم. همیادی راه را برای یادگیری و به ویژه یادگیری گروهی باز می کنم.

ادامه مطلب